Genel Önlemler

Genel Önlemler

 

  • Ayakta dururken bir ayağınızı biraz geride tutup dizlerinizi hafifçe bükün. Bu duruş dengenizi kaybetmeden vücut ağırlığınızı rahatça taşıyabileceğiniz bir pozisyon sağlar. 
  • Kollarınızı gövdenize yakın tutmaya özen gösterin, kollar açık olarak yapılan hareketlerden kaçının. 
  • Yapacağınız hareketi vücudunuzun merkezine yakın mesafeye taşımaya çalışın. Bir yere uzanarak hareket etmekten kaçının. 
  • Her zaman kolunuzu destekleyin. Örneğin dişinizi fırçalarken diğer elinizle musluğa tutunun. Tıraş olurken kullandığınız kolu diğer kolla destekleyin. 
  • Bir hareketi yaparken hareket eden eklemi yukarıdan destekleyin. Örneğin yazı yazarken el bileğinizi masanın üstünde güvenli bir şekilde tutun. 
  • Harekete katılmayan kol veya bacağınızı rahatça dayayın. Otururken ayaklarınız yere değsin, kolunuz kucağınızda veya bir yere dayanmış dursun. 
  • Omuz kaslarınızda zayıflık varsa uzun saplı fırça, tarak, banyo süngeri gibi özel üretilmiş araçlar kullanın. 
  • Elinizi kullanırken bir atelle destekleyin. El ve el bileğinizi dinlendirmek ve rahatlatmak için de atelden yararlanabilirsiniz. 
  • Ağır taşımayın, birşey taşımanız gerektiğinde kolunuzun altına sıkıştırmayın.

ALS hastalarına Oksijen verilir mi 

 

ALS hastalarında diyafram tutulumu başladığında hasta zaman zaman nefes darlığı çeker. Bunun sebebi, diyafram adelesinin zayıflaması ve bunun sonucunda yeterli hacimde havayı akciğer çekememesidir. Bunun rakamsal değeri, respirometre ile ölçülür. FVC (forced vital capacity)  -en derin solunum ile alınan hava hacmi- azalır.

Normalde kandaki CO2 seviyesi yükselince diyafram adelesi otomatik olarak sonunum yaptırır ve ne kadar hava alınacağına CO2 seviyesi ile ayarlanır.

Oysa diyafram tutulumu olan ALS hastalarına Oksijen verilince akciğer içindeki CO2 azalacağı için diyafram adelesi çalışmasını durdurur. Bu durumda hasta yardımcı solunum kaslarını kullanacaktır. Bu ise daha çok efor ve Oksijen tüketimine neden olur. Zaten FVC  (Forced vital capacity) azalmıştır.

Kısır döngü başlar. Hele bu Oksijen maskesi ile hasta uykuya dalarsa diyafram adelesi O2 var zannederek durabilir. Geçici solunum durması (apne) olur.

Eğer bir Genel Anestezi gerekiyor ise bunu zaten anestezi uzmanı yapacaktır, endotrakeal tüp yani ağızdan solunum tüpü takıldıktan sonra Anestezi verilebilir. Böyle durumlarda zaten hasta endotrakeal tüp yardımıyla anestezi cihazına bağlıdır ve solunum kontrolu cihazdadır. Bazı anestezi uzmanları haklı olarak şunu düşünebilir:

Anestezi sonlandığında hasta kendi kendine solunuma geçmekte (spontan solunum)  başarılı olamazsa ne yaparım?

İşte bu bir risk faktörüdür. Yapılacak şey, mecburen trakeotomi açmak ve hastayı Bipap ventilator ile solutmaktır. Eğer hastanın zaten bir trakeotomisi varsa hiç problem yoktur.

Lokal anestezi problem yaratmaz. Örneğin diş çekerken veya yara dikiş, kırık, alçı vs sırasında lokal anestezi yapılabilir.

Not: Maske ile Bipap ventilator kullanılan veya trakeotomi ile Bipap ventilator kullanan hastalara Oksijen verilebilir. Çünkü Ventilatör cihazları hasta için gerekli hava hacmini otomatik olarak akciğere pozitif basınçla pompalar. Zaten ventilator cihazının bir Oksijen giriş bölümü mevcuttur.

Ameliyat olacak ALS hastaları:

Genel anestezi ile operasyon geçirecek nöromüsküler hastalıklara sahip kişiler nöroloji ve anestezi uzmanı ile görüşmeli ve malign hyperthermia (ani vücut ısısı yükselmesi) olasılığına karşı tedbirler alınması konusunda uyarmalıdır.  

Anestezi sırasında ve sonrasında Dantrolen ampul adındaki ilacın bulundurulması gerekmektedir.

ALS ile yaşamak ve nefes almak:

Solunumu gerçekleştiren kaslar göğsü ve akciğerleri hareket ettiren kaslardır. Bunlardan diyafram,  göğsü karından ayıran kubbe şeklinde büyük bir kas. Kaburgaların arasında bulunan kaslar da diğer solunum kaslarını oluşturuyor.  ALS, solunum kaslarını etkileyerek solunum güçlüğüne veya yetmezliğine neden olabiliyor. ALS ile ilgili belirtilerin hastadan hastaya büyük farklılıklar gösterdiğini biliyoruz. Solunum şikayetleri başlangıcı erkenden olabileceği gibi, hastalığın daha ileri aşamalarında da olabilir. Üstelik olduların %15-20 kadarında bu sıkıntılar hiç bulunmuyor. Solunum ile ilgili problemlerin başlaması, çoğunlukla kol ve bacaklardaki güçsüzlükten sonra ortaya çıkıyor. Nadiren de, çok fazla bir belirti vermeksezin aniden solunum güçleşebiliyor.

Solunum ile ilgili olarak karşılaşabileceğimiz sorunları şöyle sıralıyabiliriz.

 

  • Yürürken veya dinlenirken nefes nefese kalmak.
  • Yatakta yüksek yastık olmadan yatamamak.
  • Rahatça öksürememek.
  • Boğaz ve akciğer salgılarını rahatça temizleyememek.
  • Tükürükte artış.
  • Zatürre gibi alt solunum yolu enfeksiyonlarında artış.
  • Solunum güçlüğü.

 

Nefesle ilgili problemler başladığında, hekime başvurulup solunum kaslarının etkilenme düzeyinin takip edilmesi gerekir. Böylece solunum güçlüğünün derecesi erkenden belirlenmiş olur. Yatak başının yükseltilmesi yararlı bir önlemdir. Gerekirse solunuma yardımcı cihazlar kullanılabilir. Bunlar arasında boğaz salgılarını temizleyen emme cihazı ile solunum cihazı bulunur. Grip  ve zatürre (pnömokok)aşılarıda hekime danışarak yaptırılabilir.

Solunumu kolaylaştıracak önlemler.

Uyurken.

 

  1. Karın için organlarını diyaframa yaklaştırmamak için yastıkla baş arasında 15-30 derecelik bir açı sağlanması.

 

Yemek yerken

 

  1. Masa ile dik açı oluşturacak şekilde oturulması.  
  2. Başın öne eğilerek çenenin hafifçe göğüse yaklaştırılması.  
  3. Çiğneme ve yutma işleminin olabildiği kadar düzenli ve yavaş yapılması.  
  4. Yemeğin küçük parçalar halinde yenilmesi.  
  5. Yemek yedikten hemen sonra uzanılmaması.  
  6. Aşırı yemek yenilmemesi, çünki bu durum karın basıncını arttırarak solunumu güçleştirir.  
  7. Öksürmenin ve nefesin tıkanmasının önlenmesi.

 

Yemek seçimi

 

  1. Daha az çiğneme gerektiren yiyeceklerin seçilmesi.  
  2. Yumuşak,  ezilmiş veya püre edilmiş yiyeceklere ağırlık verilmesi.  
  3. Kremalı çorbalar,  nektar şeklindeki meyva suları gibi kıvamlı gıdaların tercih edilmesi.

 

Not: ALS bülten dergisinden alıntıdır.

Yorumlar

  1. ali baycan23.02.2017

    Hastaların yaşam kalitelerinin iyileştirilmesi çalışmaları güzel ancak hastalığın tedavisi noktasında hem yetkililerin hemde sağlık gorevlilerinin yeterli duyarlılığı gösterdiği soylenemez hep başkalarından ithalmi edelim.Bizim profesorler ne yapıyor als derneği siyasilere baskı yapmalı devlet bir çok konuda olduğu gibi als içinde seferberlik ilan etmeli dünya bulamadıysa biz bulalım.


    Admin:
    https://www.facebook.com/groups/208083605869983/ Facebook grubunda bilgi bulabilirsiniz Geçmiş olsun

Yorumunuzu Bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.

euro.message Sponsorluğunda


E-Bülten'e kayıt olun
E-Posta:
Reklam Alanı

Arama Yapın

Son Yorumlar

14 Aðustos 2020 Mukadder içen

Üye olmak istiyorum

makaleyi göster
14 Aðustos 2020 Seher kır

Merhaba iyi çalışmalar halam ALS hastası bilgi alabilirmiyim düzelme olabiliyor mu teşekkür

makaleyi göster
14 Aðustos 2020 Demet tufan

Benimde annem als hastası ne olur yardım et hocam

makaleyi göster
14 Aðustos 2020 Nafiye Türkmenel

Merhaba iyi çalışmalar dilerim öncelikle.. İsmim Nafiye Türkmenel 2007 Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hemşirelik Yüksek okulundan mezun oldum .Şu an halen Türk Silahlı kuvvetlerinde Askeri Hemşire olarak çalişmaktayim.2017 temmuz ayında bi hastalıkla tanıştık Kendim hemşire olmama rağmen ilk başlarda ben bile afalladım Koroner yoğun bakım Acil dahiliye yoğun bakım Ateşli silah yaralanmaları Mayın patlamaları doğu askeri hastaneleri tecrübeme rağmen Als denen hastalık hiçbirşeye benzemiyordu Babam 52 yaşındaydı tanı konulduğunda.Kendisi de halen gardiyan olarak çalışmaktaydı Hastalık sebebiyle emekli olmak durumunda kaldı çünkü birer birer yetilerini kaybedecekti Ilk zamanlar şikayetler boyun fıstığıyla karıştırılmış olup buna yönelik tedaviler uygulandi TA ki bir kolunda incelme olup kullanmakta zorlanma kadar...Bu dönemde kene hikayesi de olduğu için LYME HASTALIGI 'na da yöneldik..Nitekim pozitif cikti Buna yönelik steroid ve enfeksiyon tedavilerini de bizzat kendim uyguladım doktor kontrolünde.. Yalniz hiçbirşeyin faydası olmadı ve bu amansız hastalık hızla ilerledi Bakımını annem ben ve kiz kardeşim yardımlaşarak yapmaya başladık Her türlü vitamin takviyesini dener olduk Tedavisinin olmadığını bildiğimiz halde bir umut uyguladık Bitki kırlarından tutun da vitamin polen komplekslerine kadar...2019 temmuz ayına geldiğimizde solunum sıkıntısı sebebiyle hastaneye yatırdık Trakea zamanı gelmişti 5.5 ay hastanede yoğun bakımda hemşire olmam sebebiyle ve hastane doktor ve hemşireleri arkadaşım olması sebebiyle istediğim zaman hep yanındaydım Istediğim süre görebildim Bakımını yaptım pozisyonunu verdim onunla konuştum Ailemle görüntülü konusturdum Bir tek yatak yarası açılmadı Hep gözetimin altında olduğu için ihmaller minimal seviyedeydi Takip ettiğimi ve hastama sahip ciktigimi bildikleri için tedirginlerdi.17 Aralık 2019 da babamı kaybettim Halen daha acısı yüreğimden çıkmıyor Bi hastalar çok özel insanlar ...Herşeyin farkındalar çok bilinçliler ..Bakımları gerçekten çok zor Allah yakınlarının ve bakanların yardımcısı olsun Ne hissettiklerini anlamak çok önemli ...Çoğu konuşamıyor..Biz alfabe ve dudak okumayla anlasabiliyorduk Mesaiden çıkıp ilk işim yanına gitmek oluyordu Onun beni gördüğü andaki yüz ifadesini hicbir zaman unutamam ve o anki mutluluğu tarif edemem Hasta yakınlarının da bir çoğuyla da iletişim halindeyim en azından yakınlarından haberlerini alabiliyorum Bu bile büyük mutluluk benim için...Ve Als hastalarına yardım konusunda elimden ne gelebiliyorsa yapmaya hazırım....

makaleyi göster
14 Aðustos 2020 Sevilay Ustahüseyinoğlu

Annemi als hastalığından kaybettim.Gönüllü olarak yapabileceğim neler var? Yardımcı olmak isterim..

makaleyi göster
14 Aðustos 2020 Sibel Gürsu

Gönüllü olmak istiyorum

makaleyi göster
14 Aðustos 2020 Ayşe Yıldız

Elimizde ikinci el göz takip sistemi bulunmaktadır. Ihtiyacı olan iletişime geçebilir.

makaleyi göster
14 Aðustos 2020 Tuğba Yılmaz

iyi günler annem Aralık 2019 da ALS tanısı koyuldu hastalık hakkında çok bilgimiz yok rilutex diye bir ilaç alıyoruz falan ağrilarina çok çare olmuyor bu yeni bulunan ilaç neden Türkiye'de kullanılmıyor annemi kaybetmek istemiyorum. Yeni ilacı nasıl temin edebiliriz . Lütfen bilgi ve yardımcı olun

makaleyi göster
14 Aðustos 2020 Sedanur ŞENTÜRK

Benim babamda Als hastası... Bizde bu göz takip sisteminden edinmek istiyoruz bize yardımcı olur musunuz? Şimden teşekkürler...

makaleyi göster
14 Aðustos 2020 emre akaryalı

bu ilaç ilerlemeyi durduruyormu yvaşlatıyormu kullanan varsa bilgi verebilirmi

makaleyi göster
Reklam Alanı
Reklam Alanı